Мал шаруашылығының өнімділігін бағалау мен болжаудың эконометриялық әдістері (Түркістан облысының мысалында)
DOI:
https://doi.org/10.26577/be2025153310Аннотация
Ет өнеркәсібінің экономикаға айтарлықтай мультипликативті әсері ауыл шаруашылығы мен жемшөп өндірісінің, логистиканың және сауданың дамуымен түсіндіріледі. Өнеркәсіпке ресурс үнемдейтін және инновациялық технологияларды енгізу өнім сапасын жақсартуға, өнімнің өзіндік құнын және қоршаған ортаға әсерді азайтуға, ет өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға ықпал етеді. Жаңа жұмыс орындарының ашылуы, тиісінше, салық түсімдерінің ұлғаюына әкеледі.
Осылайша, отандық ет өнеркәсібінің жедел дамуы сыртқы нарықтарға тәуелділіктің төмендеуіне әкеледі, бұл экономиканың ұзақ мерзімді және теңгерімді өсуді қамтамасыз ететін сыртқы күйзелістерге төзімділігін арттырады.
Бұл мақалада аймақтық ет комбинаттарының экономикалық тиімділігін арттыру жолдары қарастырылып, саланың қазіргі жағдайына талдау жасалып, өнімділіктің жеткіліксіздігі, өнімнің жоғары құны, технологиялық артта қалу, ресурстарды тиімсіз басқарумен байланысты негізгі мәселелер айқындалған.
Жетілмеген бәсеке жағдайында ет өңдеу кәсіпорындарының тұрақты дамуы кәсіпорынның тұрақтылығын үздіксіз бағалауды, мониторингті және модельдеуді қамтитын жүйелік тәсілді қажет етеді. Сонымен қатар, өндірісті дамытуда эндогендік факторларды кешенді және кешенді пайдалану негізгі аспект болып табылады.
Тиімді стратегиялық басқару кәсіпорынның барлық бөлімшелерінің көп қырлы қызметін біріктіруді және үйлестіруді талап етеді, бұл өзгермелі экономикалық жағдайларға икемділік пен бейімделуді арттырады, сыртқы факторлардың теріс әсерін барынша азайтады, саланың ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді.
Бұл жұмыс өндірістік, қаржылық және маркетингтік көрсеткіштерді кешенді талдау негізінде ет өңдеу кәсіпорындарының экономикалық тиімділігін бағалау әдістемесін ұсынады. Әдістемелік тәсілге эконометриялық модельдеу, SWOT талдауы және саланың озық тәжірибесін салыстырмалы талдау кіреді.
Бұл зерттеудің практикалық маңыздылығы шығындарды азайту, өнім сапасын жақсарту және өткізу нарықтарын кеңейту арқылы кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеуде жатыр. Ұсынылған қорытындылар мен ұсыныстар ет өңдеу кәсіпорындарын стратегиялық жоспарлау мен басқаруда, сондай-ақ өңірлік АӨК қолдау жөніндегі мемлекеттік саясатты әзірлеуде пайдаланылуы мүмкін.
Түйін сөздер: ет саласы, мал шаруашылығы, ет өнеркәсібі, ет өнімдері, ет өңдеу өнеркәсібі, тұрақты даму, эконометрикалық бағалау.
