Алматы қаласында онлайн жеткізу үшін MATLAB-тағы құмырсқа алгоритмінің цифрлық моделі
DOI:
https://doi.org/10.26577/be155120267Аннотация
Электрондық сауданың қарқынды өсуі және соңғы милядағы жеткізілімге түсетін логистикалық жүктеменің артуы жағдайында тиімді маршруттау алгоритмдерін іздеу ерекше өзектілікке ие болып отыр. Көлік қозғалысы тығыз және рельефі күрделі мегаполистерде, мысалы, Алматы қаласында, жоспарлаудың классикалық әдістері көбіне жеткілікті икемді болмайды. Осы мақалада Алматы қаласындағы Magnum Cash&Carry бөлшек сауда желісінің онлайн-жеткізу маршруттарын оңтайландыру мақсатында Ant Colony Optimization (муравьиный алгоритм) алгоритмінің MATLAB ортасындағы цифрлық жүзеге асырылуы ұсынылады. Модельге Яндекс.Карталар сервисінің көмегімен жиналған нақты координаттары бар 10, 20 және 30 жеткізу мекенжайы енгізілді. Зерттеу нәтижелері муравьиный алгоритмнің салыстырмалы түрде аз итерациялар санында квазиоптималды маршруттарды таба алатынын көрсетті. Алгоритм MATLAB ортасында жүзеге асырылған және маршруттарды оңтайландыру процесін интерактивті түрде визуализациялауға мүмкіндік береді. Бұл процесс феромондық іздердің жаңартылуын, келесі түйінді ықтималдық арқылы таңдауды және маршрут ұзындығының біртіндеп қысқару динамикасын қамтиды. 30 тәуелсіз іске қосудан тұратын серияға жүргізілген статистикалық талдау алгоритмнің жоғары робасттылығын және жинақталуын растады. Нәтижелер шағын өлшемді есептер үшін оптималды шешімнің толық қайта жаңғыртылуын көрсетті. Муравьиный алгоритм нүктелер саны артқан жағдайда коммивояжер есебін тиімді шешуге қабілетті екендігі дәлелденді. Әр итерацияда маршруттың жалпы ұзындығының тұрақты түрде қысқаруы қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар алынған нәтижелер OSRM (Open Source Routing Machine) жүйесінде алынған деректермен салыстырылды. Талдау нәтижелері құрылған маршрут топологиясының логистикалық тұрғыдан дұрыс екенін, ілмек тәрізді қайтулардың жоқтығын және қалалық жолдардың түзусызықтылықтан ауытқу коэффициентін ескеретінін көрсетті. Бұл алгоритмнің соңғы миля логистикасында практикалық қолдануға жарамды екенін дәлелдейді. Жұмыс көлік шығындарын және қоршаған ортаға түсетін әсерді азайту мақсатында цифрлық және «жасыл» логистикада биоинспирленген оңтайландыру әдістерін қолданудың үлкен әлеуетін көрсетеді.
Түйін сөздер: құмырсқалар колониясының алгоритмі, бағытты оңтайландыру, онлайн жеткізу, саяхатшы сатушы мәселесі, соңғы мильді жеткізу.
