Қазақстан өңірлеріндегі инвестициялық белсенділік: көлемі мен нақты өсімі бойынша өңіраралық айырмашылықтар

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.26577/be201103426

Аңдатпа

Зерттеудің мақсаты – Қазақстан өңірлеріндегі негізгі капиталға салынған инвестициялардың көлемі мен нақты өсім серпінін салыстырмалы бағалау және нәтижелерді түсіндіру тәртібін ұсыну. Ақпараттық база ретінде Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының 2024 жылғы нақтыланған деректері пайдаланылды; талдау 17 облыс пен республикалық маңызы бар үш қаланы қамтиды. Сипаттамалық статистика, өңірлік үлестер, CR₃ және CR₅, Герфиндаль-Хиршман индексі, вариация коэффициенті, орташа рангтерге негізделген Спирмен корреляциясы және екі өлшемді топтастыру қолданылды. CR₃ 31,45898%, CR₅ 46,11801%, HHI 0,0648002, вариация коэффициенті 54,40619% болды. Орташа инвестиция көлемі 973,06664 млрд теңге, медианасы 771,045205 млрд теңге. Көлем мен нақты өсім рангтерінің корреляциясы әлсіз (ρ = 0,084994; екіжақты асимптоталық p ≈ 0,72) және 5% деңгейінде статистикалық мәнді емес. Базалық шектер бойынша төрт диагностикалық топ анықталды; екі медианалық шек қатар қолданылғанда 20 аумақтық бірліктің 16-сы бастапқы тобында қалды, төрт өңірдің тобы өзгерді. Бұл салыстырмалы диагностика себеп-салдарлық факторларды немесе инвестициялық тартымдылықтың толық индексін бағаламайды. Нәтижелер өңірлік жобалар портфеліндегі кедергілерді нақтылап, кейінгі мониторинг көрсеткіштерін таңдауға арналған.

Түйін сөздер: инвестициялық тартымдылық, өңірлік экономика, негізгі капиталға инвестициялар, өңіраралық айырмашылықтар, инвестициялық саясат, институционалдық орта, аумақтық шоғырлану.

Автор өмірбаяндары

  • Таженов Диас, «Тұран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

    «Тұран-Астана» университетінің докторанты (Астана, Қазақстан, e-mail: Diastazhenov@mail.ru). 

  • Б.М. Искаков, «Тұран-Астана» университеті, Астана, Қазақстан

    экономика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, «Тұран-Астана» университетінің профессоры (Астана, Қазақстан, e-mail: Iskakov82@mail.ru).

  • Шмарловская Галина Александровна, Беларусь мемлекеттік экономикалық университеті, Минск, Беларусь

    экономика ғылымдарының докторы, профессор, Беларусь мемлекеттік экономикалық университеті (Минск, Беларусь, e-mail: galina.shmarlovskaya@gmail.com).

  • Рахимжанова Каламкас, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, Астана, Қазақстан

    PhD, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің аға оқытушысы (Астана, Қазақстан, e-mail: Kalamkas.Rakhimzhanova@mail.ru).

Жарияланды

2026-11-19