ҒЗТКЖ-ға қолжетімділіктің әркелкілігі аймақтық инновациялық әлеуеттің факторы ретінде: Қазақстан мысалында
DOI:
https://doi.org/10.26577/be157320263Аңдатпа
Бұл зерттеуде Қазақстан Республикасы аймақтарындағы инновацияның ұйымдастырушылық әлеуетін анықтайтын фактор ретінде ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға (ҒЗТКЖ) тең емес қолжетімділік талданады. Зерттеудің мақсаты – ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға қолжетімділіктегі аймақтық теңсіздікті және оның аймақтық инновациялық әлеуетті қалыптастырудағы рөлін талдау. 2016-2024 жылдарға арналған 20 аймақ үшін аймақтық панельдік деректер жиынтығын құру үшін ұлттық және халықаралық көздерден (ҚР Ұлттық статистика бюросы, ЭЫДҰ және Дүниежүзілік банк) алынған қайталама статистикалық деректер пайдаланылды. Зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға қолжетімділік пен инновациялық көрсеткіштер арасындағы байланысты зерттеу үшін аймақтық және уақытша бекітілген әсерлері бар панельдік регрессияны қолдана отырып, деректерді талдау жүргізілді. Зерттеу нәтижелері, аймақтық тұрғыдан алғанда, үш заңдылықты көрсетеді: орталық аймақтар ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын шығындарды инновациялық нәтижелерге тиімді түрде айналдырады; ресурстарды көп қажет ететін аймақтар инвестициялар мен нәтижелер арасында «тиімділік алшақтығын» көрсетеді; ал шеткі және қуып жететін аймақтар әлсіз және тұрақсыз инновациялық динамиканы көрсетеді, бұл негізінен ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстардың тұрақты дамуына емес, уақытша саяси шараларға байланысты.
Талдау нәтижелері ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын шығындар мен инновациялық көрсеткіштер арасындағы байланысты дәлірек анықтауға мүмкіндік беретін бекітілген әсерлі панельдік деректер тәсілін қолдану арқылы бар зерттеулерге үлес қосады. Сонымен қатар, зерттеу аймақтық инновациялық жүйелердің тиімділігін арттыру және дамушы елдердегі кеңістіктік теңсіздікті азайту үшін саясатқа қатысты шаралар ұсынады.
Түйін сөздер: аймақтық теңсіздік, ҒЗТКЖ-ға қолжетімділік, инновациялық әлеует, инновациялық көрсеткіштер, ҒЗТКЖ шығындары, Қазақстан.
