Экономикалық өсу мен даму зерттеулеріндегі жасанды интеллект және машиналық оқыту: библиометриялық карталау

Авторлар

DOI:

https://doi.org/10.26577/be201109426

Аңдатпа

Жасанды интеллект зерттеулерінің қарқынды дамуы экономикалық өсу мен дамумен байланысына байланысты білімді жүйелі түрде ұйымдастыру қажеттілігін көрсетеді. Бұл зерттеу осы саладағы академиялық жұмыстардың жарияланым динамикасын, географиялық таралуын, тақырыптық құрылымын және уақытша сипаттамаларын сипаттауға бағытталған. Зерттеу саласы жасанды интеллект, экономикалық өсу, даму және өнімділік бойынша халықаралық басылымдарды қамтиды. Эмпирикалық негіз - 1987 және 2025 жылдар аралығында Scopus дерекқорында индекстелген 3192 ағылшын тіліндегі мақалалар мен шолулар. VOSviewer бағдарламалық жасақтамасын пайдаланып, авторлар ұсынған кілт сөздердің бірлесіп пайда болуына негізделген библиометриялық талдау және тақырыптық картаға түсіру жүргізілді. Кем дегенде 10 рет кездесетін шегі бар кілт сөз бөлімшесі сегіз тақырыптық кластерге бөлінген 133 кілт сөзден тұратын желіні берді. Зерттеу деректері жарияланым белсенділігі негізінен зерттеу кезеңінің соңында шоғырланғанын көрсетті. Үлгідегі мақалалардың 71,6%-ы 2023 және 2025 жылдар аралығында жарияланған. Ең көрнекті зерттеулер Қытайдан, Америка Құрама Штаттарынан, Үндістаннан және Ұлыбританиядан болды. Зерттелген мәселелердің тақырыптары өнімділік пен инновация, цифрландыру және жасыл трансформация, болжау, шешім қабылдауды қолдау және қолданбалы аналитика сияқты салаларды қамтыды.Генеративті жасанды интеллект, түсіндірілетін машиналық оқыту, инклюзивті қаржы және энергетикалық ауысу сияқты тақырыптардағы жарияланымдар салыстырмалы түрде жақында пайда болды. Бұл зерттеу зерттеу ландшафтын талдау және жасанды интеллектті экономикалық өзгерістердің қозғаушы күші және өзгеріс процестерін талдау құралы ретінде ажырату арқылы осы салаға үлес қосады. Зерттеу жарияланым белсенділігінің артуы академиялық қызығушылықтың артуын көрсетсе де, бұл жасанды интеллекттің жалпы экономикалық өсуге оң әсерін көрсетпейді деген қорытындыға келді. Бұл тұжырымдар болашақ зерттеу бағыттарын нақтылауға және экономикалық саясатты басқару үшін библиометриялық көрсеткіштерді пайдаланудың шектеулерін көрсетуге көмектеседі.

Түйін сөздер: жасанды интеллект, экономикалық өсім, экономикалық даму, өнімділік, библиометриялық талдау, тақырыптық картаға түсіру, машиналық оқыту

Автор өмірбаяндары

  • А. Сағынбаева, Astana IT University, Астана, Қазақстан

    MSc, Astana IT University Цифрлық мемлекеттік басқару мектебінің аға оқытушысы (Астана, Қазақстан, e-mail: aitolkyn.sagynbayeva@astanait.edu.kz).

  • А. Нургужина, Astana IT University, Астана, Қазақстан

    PhD, Astana IT University Цифрлық мемлекеттік басқару мектебінің қауымдастырылған профессоры (Астана, Қазақстан, е-mail: assel.nurguzhina@astanait.edu.kz).

  • Ж. Жасұланқызы, Astana IT University, Астана, Қазақстан

    MSc, Astana IT University Цифрлық мемлекеттік басқару мектебінің оқытушысы (Астана, Қазақстан, e-mail: zhanna.zhassulankyzy@astanait.edu.kz).

  • Сачин Кумар, American University of Armenia, Ереван, Армения

    PhD, Армения Америка университетінің Ғылым және инженерия колледжінің қауымдастырылған профессоры (Ереван, Армения, e-mail: s.kumar@aua.am).

Жарияланды

2026-11-20