Кәсіпорындардың қаржылық тұрақтылығын бағалау көрсеткіштерінің  тиімділігі

Авторлар

  • Ж.Қ. Тайбек М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-9836-4889
  • Г.М. Жуманова М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-4506-8909
  • Б.С. Құлбай М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-3638-5745
  • Н.Т. Кальбаева М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан http://orcid.org//0000-0001-8655-9144

DOI:

10.26577/be156220269

Аңдатпа

Бұл зерттеудің мақсаты – компаниялардың қаржылық тұрақтылығын бағалаудың маңызды стратегиялық шешімдер қабылдауға әсер ететін тұжырымдамалық негізделген критерийлерін ұсыну, сондай-ақ олардың капитал нарығының табыстылығымен, активтердің жай-күйімен және нарықтық факторлармен өзара байланысын зерттеу. Сонымен қатар, зерттеу компаниялардың қаржылық көрсеткіштерін бағалаудың заманауи модельдерінің тиімділігін жан-жақты салыстырмалы талдауға бағытталған.

Қаржылық тұрақтылық мәселесі қазіргі уақытта тұрақты дамуды басқару және корпоративтік есептілік салаларындағы ғылыми зерттеулерде де, практикалық қызметте де жеткілікті деңгейде қарастырылмаған.

Мақалада ұсынылған көрсеткіштер тұрақты дамуды басқару, тәуекелдерді басқару және кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру көздеріне тәуелділігін бағалау бағыттарының тоғысында орналасқан. Зерттеу нәтижелері қаржыландыру тәуекелдері мен төлем қабілетсіздігі қаупін төмендетуге мүмкіндік береді.

Кәсіпорынның жалпы қаржылық тұрақтылығын дұрыс бағалау оның сыртқы қаржыландыру көздеріне тәуелділік дәрежесін анықтауға, ықтимал қаржылық қауіптерді уақтылы айқындауға және банкроттық тәуекелін азайтуға мүмкіндік береді.

Зерттеудің негізгі нәтижелері қаржылық тұрақтылық көрсеткіштерін кезеңдер бойынша талдауды, олардың пайда көлемімен өзара байланысын бағалауды, өтімділік пен төлем қабілеттілігінің кеңінен қолданылатын коэффициенттерін салыстыруды, сондай-ақ меншікті және қарыз капиталының арақатынасын зерттеуді қамтиды. Ерекше назар қаржы ресурстарының жеткіліктілігіне, тәуекел мен табыстылық арақатынасына, активтердің ағымдағы және абсолюттік өтімділігін бағалауға аударылған.

Зерттеуде негізгі құралдардың амортизациясын ескере отырып және ескермей меншікті капитал көлемін бағалау ерекшеліктері, сондай-ақ осы көрсеткіштердің кәсіпорындардың инвестициялық тартымдылығына әсері қарастырылған. Сонымен қатар, тартылған қаржы ресурстарының көлемін бағалаудың заманауи әдістерінің тиімділігі зерттелген.

Зерттеу нәтижелері негізінде әзірленген практикалық ұсынымдар кәсіпорындардың қаржылық тұрақтылығын бағалау сапасын арттыруға және өтімділігін сақтауға бағытталған. Оларды енгізу ақша ағындарын тұрақтандыруға, қаржылық есептілік жүйесін жетілдіруге және ұзақ мерзімді тұрақты қаржылық стратегияларды іске асыруға ықпал етеді.

Түйін сөздер: кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы; қаржылық талдау; коэффициенттік бағалау әдісі; өтімділік; төлем қабілеттілігі; ақша ағыны; қарыз капиталы; сыртқы қаржыландыру көздері; EBIT; EBITDA.

Автор өмірбаяндары

  • Ж.Қ. Тайбек, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан

    Э.ғ.к., қаржы кафедрасының доценті.  М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан  университеті (Шымкент, Қазақстан, e-mail: Jasira.taivek@mail.ru).

  • Г.М. Жуманова, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан

    Экономикалық теория кафедрасының аға оқытушысы, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті (Шымкент, Қазақстан, e-mail: gulfa_maratovna@mail.ru).

  • Б.С. Құлбай, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан

    Phd докторы, Қаржы кафедрасының доценті, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті (Шымкент, Қазақстан, e-mail: bauka.ks@mail.ru).

  • Н.Т. Кальбаева, М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті, Шымкент, Қазақстан

    8D04140 «Қаржы» БББ докторанты, «Қаржы» кафедрасы.  М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университеті (Шымкент, Қазақстан, e-mail:  nur.tan73@mail.ru).

Жарияланды

2026-06-20

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Кәсіпорындардың қаржылық тұрақтылығын бағалау көрсеткіштерінің  тиімділігі. (2026). Journal of Economic Research & Business Administration, 156(2). https://doi.org/10.26577/be156220269