Шешім қабылдау критерийлерін шағын бизнестегі маркетингтік аудитке біріктіру

Аңдатпа

Шағын бизнес жоғары бәсекелестік, шектеулі ресурстар және нарықтық белгісіздіктің жоғары деңгейі жағдайында қызмет етеді. Мұндай жағдайда маркетингті басқарудың құрылымдалған және аналитикалық құралдарына деген қажеттілік ерекше маңызға ие. Осы зерттеудің мақсаты – Қазақстанның экономикалық және институционалдық ерекшеліктерін ескере отырып, тұрақсыз нарықтық ортада жұмыс істейтін шағын бизнес үшін маркетингтік аудиттің қандай заманауи тәсілдері неғұрлым тиімді екенін анықтау. Зерттеудің негізгі идеясы маркетингтік аудит құрылымына белгісіздік жағдайында шешім қабылдаудың формалданған критерийлерін енгізу оның стратегиялық және болжамдық әлеуетін арттыратынына негізделген.

Жұмыстың ғылыми маңыздылығы маркетингтік аудит саласындағы әдіснамалық олқылықтарды толықтырумен байланысты, өйткені қолданыстағы әдебиеттерде маркетингтік аудит көбінесе диагностикалық немесе бақылау құралы ретінде ғана қарастырылады. Зерттеу маркетингтік аудитті тиімділікті диагностикалаудың сандық бағалау модельдерімен біріктірілген шешім қабылдауды қолдау жүйесі ретінде кеңейтілген тұрғыда түсіндіруді ұсынады. Әдіснамалық тұрғыдан зерттеуде маркетингтік аудит үдерісіне Лаплас, Максимакс, Вальд және Сэвидж (минимакс өкініш) критерийлерін енгізуге негізделген тұжырымдамалық синтез бен аналитикалық модельдеу қолданылған. Олардың практикалық қолданылуы құрылымдалған шешім қабылдау сценарийлері арқылы көрсетілген.

Зерттеу нәтижелері сандық шешім қабылдау критерийлерін маркетинг тиімділігінің көрсеткіштерімен үйлестіру дәстүрлі аудит тәсілдерін жеке-жеке қолдануға қарағанда икемдірек әрі тәуекелдерге сезімтал басқару құрылымын қалыптастыратынын дәлелдейді. Ұсынылған модель болжамдардың дәлдігін арттырып, ресурстарды тиімді бөлуге ықпал етеді және шағын бизнестің нарықтағы стратегиялық позициясын нығайтады.

Зерттеудің негізгі үлесі – институционалдық және нарықтық трансформация жағдайындағы елдердегі шағын бизнес субъектілеріне бейімделген маркетингтік аудиттің интеграцияланған моделін әзірлеу болып табылады. Практикалық тұрғыдан алғанда, алынған нәтижелер кәсіпкерлерге маркетингтік аудитті өз бетінше жүргізудің құрылымдалған алгоритмін ұсынады, бұл басқарушылық шешімдердің сапасын арттыруға және бизнестің ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Түйін сөздер: шағын бизнес, маркетингтік аудит, шағын және орта бизнес, өсу болжамы, белгісіздік жағдайында шешім қабылдау